کیمیاگری حیات در اقلیم تشنه

‌می‌متالز - تولید فولاد در مناطق کم‌آب جهان، همواره آزمونی بی‌رحمانه برای استراتژی‌های رقابتی است. هنگامی که یک غول صنعتی هم‌تراز با رهبران جهانی این حوزه، ۶۶ درصد از بودجه مسوولیت اجتماعی خود را از «خیرات پس از سود» به سمت توسعه زیرساخت‌های محلی و ۱۹ درصد را به سلامت عمومی هدایت می‌کند، پیامی صریح به بازار مخابره می‌شود: دوره مسوولیت‌های اجتماعی واکنشی به سر آمده است.

به گزارش می‌متالز، فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با پیوند زدن چالش‌های بیرونی به مزیت‌های درونی، ریسک‌های مهلک محیط‌زیستی را خنثی کرد. سرمایه‌گذاری همزمان روی کاهش مصرف آب کشاورزی منطقه و سلامت سرمایه انسانی، هزینه‌های سربار و ریسک‌های عملیاتی را به شدت کاهش می‌دهد و پروانه اجتماعی فعالیت بنگاه را به یک دیوار دفاعی مستحکم در برابر تلاطم‌های آینده صنعت فولاد تبدیل می‌کند.

در ادبیات مدرن اقتصاد صنعتی، بنگاه‌های عظیم معدنی و فولادی دیگر نمی‌توانند مسوولیت اجتماعی (CSR) را به مثابه «خیرات پس از سودآوری» یا ابزاری برای روابط عمومی تدافعی بنگرند. شرکت فولاد مبارکه به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد کشور، در کانون یکی از حساس‌ترین اکوسیستم‌های محیط زیستی و اجتماعی ایران (حوضه آبریز زاینده‌رود) قرار دارد. تحلیل داده‌های عملکردی سال ۱۴۰۴ این شرکت نشان می‌دهد که استراتژیست‌های فولاد مبارکه در یک گذار تاریخی و مستمر، در حال حرکت از مسوولیت اجتماعی واکنشی و سنتی به سمت «خلق ارزش مشترک» هستند.

هنگامی که یک بنگاه صنعتی به صورت کاملا شفاف بودجه‌ای را صرف ۲۰ پروژه جاری زیست‌محیطی می‌کند و همزمان بخش مهمی از این بودجه مسوولیت اجتماعی خود را به «توسعه ارتباطات، مراقبت از جوامع محلی و توسعه اقتصادی» اختصاص می‌دهد، پیامی روشن به بازار مخابره می‌کند: پایداری اکوسیستم محلی و پایداری عملیات تولیدی بنگاه، دو روی یک سکه‌اند. استراتژی رقابتی پایدار زمانی شکل می‌گیرد که شرکت بتواند مسائل و چالش‌های اجتماعی و محیط زیستی پیرامون خود را به فرصت‌هایی برای ارتقای بهره‌وری زنجیره ارزش و بهبود محیط رقابتی تبدیل کند.

پیوند استراتژی رقابتی و مسوولیت اجتماعی

بر اساس اسناد ارائه شده در برنامه استراتژیک شرکت، چشم‌انداز فولاد مبارکه در حوزه CSR با تم «شرکت مسوولیت‌پذیر برای خلق آینده بهتر؛ الگویی شایسته و الهام‌بخش در صنعت» بر مبنای دو رویکرد اصلی «جلب مشارکت همه ذی‌نفعان» و «توانمندسازی» تدوین شده است. از منظر چارچوب رقابتی، اقدامات سال ۱۴۰۴ این شرکت را می‌توان در سه دسته تحلیل کرد:

الف) پیوند‌های درونی به بیرونی و مدیریت پیامد‌های عملیاتی

بزرگترین تهدید عملیاتی صنعت فولاد در فلات مرکزی ایران، بحران آب و انتشار آلاینده‌ها است. اختصاص بخش اعظم سرمایه گذاری‌های مسوولیت اجتماعی به پروژه‌های زیست‌محیطی، مستقیماً در راستای خنثی‌سازی اثرات منفی زنجیره ارزش بر جامعه است. این حجم از سرمایه‌گذاری ریالی و ارزی نشان می‌دهد که مدیران شرکت، انطباق زیست‌محیطی را نه یک هزینه سربار، بلکه هزینه حفظ پروانه اجتماعی فعالیت و تضمین بقای خطوط تولید می‌دانند.

ب) پیوند‌های بیرونی به درونی و بهبود محیط رقابتی

اقدامات شاخص فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴ در این بخش به بهترین شکل تجلی یافته است:

احیای ۳۱ رشته قنات و اصلاح الگوی کشت در شرق اصفهان: سرمایه‌گذاری با مشارکت قرارگاه سیدالشهدا برای احیای قنوات و ترویج کشت گیاهان کم‌آب‌بر، یک استراتژی هوشمندانه خلق ارزش مشترک است. کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی منطقه، مستقیماً به پایداری منابع آب زیرزمینی و سطحی کمک کرده و ریسک تعارضات اجتماعی بر سر منابع آب را برای فولاد مبارکه کاهش می‌دهد.

غربالگری بی‌سابقه ۳۹۷ هزار نفر در برنامه سلامت: غربالگری ۱۲۹ هزار نفر برای سرطان کولورکتال (شناسایی ۴۷ مورد سرطانی و ۸۷۰ مورد پولیپ پرخطر و عادی) و غربالگری ۲۶۸ هزار نفر برای سرطان سینه (شناسایی ۱۱۷ بیمار در مراحل اولیه و پیشگیری از حاد شدن بیماری ۵۶ نفر)، سرمایه‌گذاری مستقیم روی سرمایه انسانی و سلامت عمومی جامعه میزبان است. در یک منطقه صنعتی، جامعه سالم‌تر به معنای نیروی کار کارآمدتر و کاهش هزینه‌های سربار سیستم بهداشت و درمان منطقه است.

ج) مسوولیت اجتماعی در قالب توانمندسازی مالی

بخشی از اعتبارات نیز صرف توانمندسازی اقشار ضعیف جوامع محلی در قالب هزینه‌های آموزش و بهبود فضای کسب و کار و همچنین برگزاری رویداد‌های فرهنگی می‌شود که در ارتقای روحیه جوامع محلی کاملا تأثیر گذار است.

ساختار مسوولیت اجتماعی فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴

تحلیل توزیع موضوعی اعتبارات، نشان‌دهنده اولویت‌های استراتژیک شرکت در سال ۱۴۰۴ است:

کیمیاگری حیات در اقلیم تشنه

وقتی ۶۶ درصد بودجه به توسعه محلی و ۱۹ درصد به سلامت اختصاص می‌یابد، درمی‌یابیم که فولاد مبارکه عملاً نقش دولت محلی را در تامین زیرساخت‌های عمومی بازی می‌کند. سهم ۷ درصدی آموزش و مهارت‌آموزی امکان رشد بیشتری دارد؛ صنعتی که به سمت فولاد سبز و انقلاب صنعتی چهارم حرکت می‌کند، نیازمند سرمایه‌گذاری عظیم‌تری در پرورش نخبگان و توانمندسازی تکنولوژیک نسل آینده است.