کمبود مس در کمین بازار جهانی

‌می‌متالز - آژانس بین‌المللی انرژی با هشدار نسبت به تشدید چالش‌های عرضه مس اعلام کرد، با وجود بهبود نسبی چشم‌انداز بلندمدت، بازار این فلز راهبردی همچنان تا سال ۲۰۳۵ با شکاف ۲۵ درصدی عرضه و تقاضا روبه‌رو خواهد بود.

به گزارش می‌متالز، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در تازه‌ترین گزارش خود با عنوان «چشم‌انداز جهانی مواد معدنی حیاتی ۲۰۲۶» اعلام کرد که با وجود بهبود نسبی چشم‌انداز بلندمدت، وضعیت عرضه مس در کوتاه‌مدت و میان‌مدت به‌طور قابل‌توجهی وخیم‌تر شده است. این نهاد بین‌المللی تأکید کرده که بازار مس در حال حاضر با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان مواجه است که می‌تواند تعادل عرضه و تقاضا را بیش از پیش برهم بزند.

یکی از مهم‌ترین عوامل این وضعیت، بحران در بازار اسید سولفوریک است؛ ماده‌ای کلیدی در فرآیند تولید مس از طریق روش استخراج با حلال و الکترووینینگ (SxEW). به‌دنبال تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و اختلال در تردد از تنگه هرمز، مسیر انتقال بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی گوگرد ــ ماده اولیه تولید اسید سولفوریک ــ با محدودیت مواجه شده است. هم‌زمان، تصمیم چین مبنی بر ممنوعیت صادرات اسید سولفوریک از ماه مه تا پایان سال، فشار مضاعفی بر عرضه این ماده وارد کرده و حدود یک‌چهارم نیاز بازار جهانی خارج از چین را کاهش داده است.

اهمیت این مسئله زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم بیش از ۱۵ درصد تولید اولیه مس جهان از طریق فرآیند SxEW انجام می‌شود. در این میان، کشور‌هایی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو و شیلی بیشترین وابستگی را به این روش دارند. در کنگو، حدود ۴۵ درصد تولید مس به لیچینگ اسیدی وابسته است و در صورت تداوم کمبود اسید، خطر کاهش تولید در این کشور به‌طور جدی مطرح خواهد بود. گزارش‌ها حاکی است که موجودی اسید یا گوگرد برخی تولیدکنندگان به کمتر از دو ماه رسیده و این موضوع نگرانی‌ها درباره اختلال در تولید را افزایش داده است.

در همین حال، بازار مس هنوز از پیامد‌های اختلالات سال ۲۰۲۵ به‌طور کامل رهایی نیافته است. در آن سال، مشکلات عملیاتی در معادن بزرگ موجب کاهش حدود ۱.۵ میلیون تن از تولید جهانی شد. از جمله این موارد می‌توان به حادثه معدن گراسبرگ و همچنین کاهش تولید در معدن کاموآ-کاکولا اشاره کرد که همچنان آثار آن بر عرضه جهانی باقی مانده است. این شرایط باعث شده بازار مس وارد فاز کسری شود و قیمت‌ها روندی صعودی به خود بگیرند.

فشار‌ها تنها به بخش استخراج محدود نیست و در بخش ذوب و پالایش نیز نشانه‌هایی از عدم تعادل دیده می‌شود. با وجود افزایش قابل‌توجه قیمت مس، نرخ کارمزد فرآوری (TC) برای سال ۲۰۲۶ به صفر رسیده که پایین‌ترین سطح ثبت‌شده تاکنون محسوب می‌شود. دلیل اصلی این وضعیت، رشد سریع ظرفیت ذوب در چین است؛ به‌طوری‌که این کشور طی دو دهه اخیر سهم خود از تولید جهانی را به حدود ۵۰ درصد رسانده است. در مقابل، نرخ بهره‌برداری از ظرفیت در خارج از چین کاهش یافته و این موضوع نگرانی‌ها درباره تمرکز زنجیره تأمین را افزایش داده است.

با وجود این چالش‌ها، آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده که چشم‌انداز بلندمدت عرضه مس اندکی بهبود یافته است. بر اساس برآورد این نهاد، شکاف عرضه در سال ۲۰۳۵ از حدود ۳۰ درصد به ۲۵ درصد کاهش یافته است. این بهبود عمدتاً ناشی از توسعه پروژه‌های موجود و تمدید عمر معادن فعلی در مناطقی مانند آفریقا و آمریکای جنوبی است. پروژه‌هایی همچون توسعه معادن کیسانفو و لوموانا در آفریقا، تمدید عمر معدن هایلند ولی در کانادا و طرح‌های توسعه آنتامینا در پرو از جمله عوامل این بهبود محسوب می‌شوند.

با این حال، نکته قابل‌توجه آن است که در این بازه زمانی، پروژه بزرگ جدیدی که بتواند به‌طور معنادار ظرفیت تولید جهانی را افزایش دهد، وارد مدار نشده است. در کنار این موضوع، کاهش عیار سنگ معدن، افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و طولانی بودن زمان توسعه پروژه‌ها، همچنان از موانع اصلی افزایش عرضه به‌شمار می‌روند.

در سمت تقاضا نیز چشم‌انداز رشد همچنان قوی است. مصرف جهانی مس در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۸ میلیون تن رسیده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۰ بیش از ۲۵ درصد افزایش یابد. توسعه شبکه‌های برق، گسترش خودرو‌های برقی و رشد مراکز داده از مهم‌ترین محرک‌های این افزایش تقاضا هستند.

در مجموع، گزارش آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که اگرچه برخی بهبود‌ها در چشم‌انداز بلندمدت عرضه مس مشاهده می‌شود، اما تداوم محدودیت‌های ساختاری و رشد سریع تقاضا، همچنان ریسک کمبود این فلز راهبردی را در سال‌های آینده بالا نگه می‌دارد.